توصیه های سیاستی دانشگاه علامه طباطبائی به دستگاه های اجرایی کشور

توصیه های سیاستی دانشگاه علامه طباطبائی به دستگاه های اجرایی کشور

چالش‌های پیش روی روش‌شناسی مطالعات برنامه درسی در ایران

نوع مقاله : توصیه سیاستی

نویسنده
گروه مطالعات برنامه درسی، دانشگاه علامه طباطبائی
چکیده
کیفیت پژوهش‌های برنامه‌درسی در ایران به‌طور معناداری تحت تأثیر کاستی‌های روش‌شناختی قرار دارد و این مسئله در مقالات تخصصی، طرح‌های پژوهشی آموزش‌وپرورش و به‌ویژه رساله‌های دکتری نمود آشکار دارد. مهم‌ترین چالش‌ها شامل انتخاب روش‌های نامرتبط با مسئله، فقدان تسلط کافی پژوهشگران بر مبانی روش‌شناسی، خلط میان «روش تحقیق» و «روش‌شناسی تحقیق»، به‌کارگیری روش‌ها بر پایه عادت یا رونویسی، و نبود تنوع روش‌شناختی است. در حوزه کیفی، غلبه چند روش محدود مانند تحلیل محتوا، سنتزپژوهی و نظریه زمینه‌ای، و در حوزه کمی، سلطه رویکردهای پیمایشی و نظرسنجی موجب تکرار، کلیشه‌ای شدن و کاهش خلاقیت پژوهشی شده است. همچنین تکرار مسئله‌ها و چارچوب‌های ثابت، ضعف روایت‌های شخصی و دغدغه‌های اجتماعی پژوهشگران، و فقدان سیاست‌گذاری منسجم از سوی گروه‌های آموزشی، انجمن‌ها و مجلات تخصصی، بحران روش‌شناسی را تشدید می‌کند. راهبردهای پیشنهادی بر تقویت تکثر روش‌شناختی، توسعه رویکردهایی مانند قوم‌نگاری، روایت‌نگاری و مطالعه موردی، توجه به مبانی معرفت‌شناسی و پیوند مسئله‌، روش‌شناسی و زیست‌جهان پژوهشگر، تقویت پژوهش نظری و تحلیل گفتمان، و بازنگری در آموزش روش‌ها از طریق کارگاه‌ها و اصلاح سرفصل‌های دانشگاهی تأکید دارد.
کلیدواژه‌ها