توصیه های سیاستی دانشگاه علامه طباطبائی به دستگاه های اجرایی کشور

توصیه های سیاستی دانشگاه علامه طباطبائی به دستگاه های اجرایی کشور

سیاست‌گذاری اجتماعی توسعه روستایی در ایران، نقد رابطه دولت و جامعه روستایی

نویسنده
گروه برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی
چکیده
توسعه روستایی در ایران به‌رغم افزایش دسترسی به برخی خدمات زیربنایی و رفاهی، همچنان با فقر، بیکاری، مهاجرت و تضعیف نقش تولیدی روستاها مواجه است و این وضعیت نشان‌دهنده ناکارآمدی الگوهای غالب برنامه‌ریزی و مدیریت توسعه روستایی است. تحلیل مسئله نشان می‌دهد بسیاری از مشکلات مشاهده‌شده، پیامدهای سطحی‌اند و ریشه اصلی بحران در «مسائل مدیریتی» و جایگاه حاشیه‌ای جامعه روستایی در ساختار حکمرانی و سیاست‌گذاری نهفته است؛ به‌گونه‌ای که روستاییان احساس شهروند درجه دوم بودن دارند و مشارکت واقعی آنان در تعیین اولویت‌ها و اجرای برنامه‌ها محدود مانده است. تجربه‌های داخلی و جهانی نیز بر ضرورت وجود سند راهبردی یکپارچه، مشارکت نهادینه جامعه محلی و توجه هم‌زمان به ابعاد اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی توسعه تأکید می‌کند. بر این اساس، رویکردهای بالا‌به‌پایین، نسخه‌های توسعه عاریتی و کم‌توجهی به تنوع‌های فضایی و فرهنگی، از عوامل اصلی شکست سیاست‌ها معرفی می‌شوند. راهبرد پیشنهادی بر تدوین برنامه توسعه روستایی پایدار با رویکرد «حکمروایی خوب» و بازتعریف نقش دولت از تصدی‌گری به تسهیل‌گری و نظارت متمرکز است. در سطح سیاستی، هدفمند کردن یارانه‌ها به نفع تولید روستایی، ایجاد نظام فراگیر تأمین اجتماعی روستایی، افزایش اختیارات نهادهای محلی و دهیاری‌ها، اصلاح الگوی کشت و مدیریت منابع آب، جلوگیری از تغییر کاربری اراضی، توسعه مشاغل نوین و تقویت کارآفرینی محلی به‌عنوان محورهای اجرایی پیشنهاد می‌شود.
کلیدواژه‌ها